A.V.R.U.G
Afrika-Vereniging van de Universiteit Gent

Belgische filmmakers in 'the heart of darkness':
Lezing van Leen Engelen: Film en propaganda in Belgisch Congo
Filmvoorstellingen: Madame Matamata; Bwana Kitoko

Universitaire filmclub Gent  i.s.m. AVRUG

woensdag 16 november 2005


Na de Tweede Wereldoorlog liep België hoog op met zijn kolonie. Op allerlei manieren werd de bevolking overtuigd van de pracht van de kolonie en de goede werken van het moederland. Ook de film werd hiervoor ingeschakeld.

In de voordracht van Dr. Leen Engelen (KULeuven / Universiteit van Amsterdam) wordt gefocust op het werk van de Belgische regisseur André Cauvin, een van Belgiës meest enthousiaste Congo filmers. Na enkele documentaires waarin Cauvin de lof zong op de schoonheid van het land en waarvan sommigen op internationale faam konden rekenen, maakte hij in 1955 Bwana Kitoko, een uniek en eigenzinnig verslag van de meer dan 10.000 km. lange reis van koning Boudewijn door Congo en (toenmalig) Ruanda-Urundi. De koloniale propaganda voor het Belgische publiek kende tevens haar equivalent in de filmpropaganda die in Congo gevoerd werd om de Belgische cultuur, zeden en gewoonten bij de Congolezen ingang te doen vinden.
Madame Matamata, een komische sketch van Albert Van Haelst, missiepater van Scheut, is hiervan een uiterst origineel voorbeeld.

Programma

  • 18u: Lezing Dr. Leen Engelen: Film en propaganda in Belgisch Congo.
    Leen Engelen (KULeuven/Universiteit van Amsterdam) werkt momenteel aan een onderzoek rond koloniale filmpropaganda voor de Congolese bevolking in Belgisch-Congo (1950-1960).
    Gratis voor iedereen.
  • 19u: Broodjesmaaltijd voor AVRUG-leden in de cafetaria van de Faculteit Rechtsgeleerdheid  (Paddenhoek)
    Gratis voor AVRUG-leden en hun partners (twee broodjes naar keuze en een drankje per persoon).
    AVRUG-leden worden hiertoe eerstdaags uitgenodigd via een afzonderlijke AVRUG-mailing met inschrijvingsdetails.
  • 20u: Filmvoorstelling Madame Matamata
    Komische sketch.
    België s.d. (1953 of 1954) - zwart-wit - 27' - Regie Albert Van Haelst
  • Aansluitend: Filmvoorstelling Bwana Kitoko
    Documentaire over het bezoek van Koning Boudewijn aan Belgisch Congo.
    België 1955 - kleur - 80' - Regie André Cauvin
    Beide filmvoorstellingen gratis voor AVRUG-leden.
    AVRUG-leden worden hiertoe eerstdaags uitgenodigd via een afzonderlijke AVRUG-mailing met inschrijvingsdetails.
    Voor niet-AVRUG-leden gelden volgende prijzen:
    4 € op de avond van de voorstelling of 2,50 € in voorverkoop (enkel aan de kassa van Film Plateau, iedere dinsdag en donderdag tusen 19u30 en 20u00).
  • 22u: Einde

Organisatie

Universitaire filmclub Gent in samenwerking met de vzw Afrika-Vereniging van de UGent

Praktisch

Film Plateau - Paddenhoek 3 - 9000 Gent - Tel: +32 9 264.38.72

Programma Film-Plateau
Contact Film-Plateau
Film-Plateau Praktisch

Met dank aan:
Universitaire filmclub Gent, Koninklijk Filmarchief Brussel, Beeldarchief VRT, Dienst Maaltijdvoorzieningen van de PSW, KADOC en Dr. Leen Engelen.

 

Filmografie André Cauvin

1938: Memling et l'Agneau mystique
1948: L'Equateur au cent visages
1952: Bongolo
1953: Destination Sidon
1954: La Grande Invasion
1955: Bwana Kitoko
1967 : Ile de paix

André Cauvin overleed in 2004 in Braine-l'Alleud op 97-jarige leeftijd. Zijn jeugd bracht hij door in Engeland, terug in België studeerde hij rechten aan de VUB. Hij begon zijn filmcarrière met films over kunst en wetenschap, maar hij werd vooral bekend van zijn documentaires over Belgisch Congo.
Zowel Bwana Kitoko (met ondertitel: Noble Seigneur) als Bongolo werden in 1956 voorgesteld op het filmfestival van Cannes (Courts Métrages).

Beknopte literatuurlijst

Carels, Stéphanie 2003-2004. Matamata & Pilipili. Een studie naar de overlevering van westerse waarden en normen in Belgisch Congo via komische en educatieve films. Scriptie voorgelegd aan de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte voor het behalen van de graad van Licentiaat in de Geschiedenis. Academiejaar: 2003-2004, Katholieke Universiteit Leuven. (Ethesis)

Cauvin, Andre 1956. Bwana Kitoko: de reis van Z.M. Koning Boudewijn in Belgisch Congo en Ruanda-Urundi. Brussel - A'dam: Elsevier.

Cauvin, Andre 1956. Bwana Kitoko: un livre réalisé au cours du voyage du roi des Belges au Congo et dans le Ruanda-Urundi. Paris - Bruxelles : Elsevier.

Cauvin, Andre 1956. Bwana Kitoko: A book Written on the Occasion of the Visit of the King of the Belgians to the Congo and Ruanda-Urundi. Brussels - Paris - Amsterdam: Elsevier Publishing Company.

Gillet, Florence 2005. La 'mission' Cauvin: La propagande coloniale du gouvernement belge aux États-Unis pendant la Seconde Guerre mondiale. Cahiers d'Histoire du Temps Présent, 15 (2005): 357-383. Bruxelles: SOMA-CEGES.

Loncin, Joost 2005. Matamata en Pilipili lieten Congolezen lachen. Het Nieuwsblad, 27/03/2005. (Het Nieuwsblad Online)

Raspoet, Erik 2005. Bwana Kitoko en de koning van de Bakuba. Amsterdam/Antwerpen: Meulenhoff/Manteau.


De tekst van de lezing van Dr. Leen Engelen vindt U in: Documenten